Een kachel die goed brandt, geeft nauwelijks rook en laat weinig achter. Zie je dikke grijze rook uit je schoorsteen komen, ruikt het in huis naar brand, of zit je glas na twee avonden al zwart? Dan verbrandt je hout niet volledig. Dat kost je rendement, het vervuilt je schoorsteen en op termijn is het een veiligheidsrisico.
Zeven fouten die je er bijna altijd vindt, en wat je in de plaats doet.
1. Te vochtig hout
Dit is de grootste oorzaak, met voorsprong. Hout met te veel vocht verbrandt niet: de energie gaat eerst op aan het verdampen van water. Resultaat is een lage vlamtemperatuur, veel rook en een laag creosoot in je schoorsteen.
Mik op hout met een vochtgehalte onder de 20 procent. Dat betekent in de praktijk minimaal een jaar drogen voor zacht hout en twee jaar voor eik en beuk, gekloofd en opgestapeld onder een afdak met vrije luchtcirculatie. Een vochtmeter kost weinig en neemt alle twijfel weg.
2. Van onder naar boven aansteken
Zoals je een kampvuur maakt: aanmaakhout onderaan, blokken erbovenop. Het werkt, maar de rook van de bovenste blokken trekt door een vuur dat nog niet heet genoeg is om hem te verbranden. Vandaar die eerste tien minuten rook.
Draai het om. Leg de dikke blokken onderaan, het aanmaakhout erbovenop en steek bovenaan aan. Het vuur brandt dan traag naar beneden en alle rook passeert de hete vlamzone. Minder rook, minder roet en een schoner glas.
3. De luchttoevoer te vroeg dichtzetten
De verleiding is groot: het brandt, dus knijp je de lucht dicht om het langer te laten duren. Daarmee smoor je de verbranding. Je krijgt lage temperaturen, onvolledige verbranding en creosoot dat zich in je schoorsteen afzet. Dat is precies het materiaal dat schoorsteenbranden veroorzaakt.
Laat de luchttoevoer de eerste tien tot vijftien minuten volledig open tot het vuur goed loopt, en regel dan pas bij. Nooit volledig dicht.
4. Te weinig hout tegelijk
Eén enkel blok op een groot asbed komt nooit op temperatuur. Twee of drie blokken die elkaar verwarmen, branden schoner dan één blok dat ligt te pruttelen. Een kachel werkt op zijn best op zijn nominale vermogen, niet eronder.
5. Het verkeerde materiaal erin
Nooit in de kachel: geverfd, gelakt, geïmpregneerd of verlijmd hout, spaanplaat en MDF, kunststof, karton met inkt, en zeker geen afval. Die geven giftige dampen en zetten agressieve stoffen af in je schoorsteen. Grote hoeveelheden papier ook niet: dat vliegt brandend de schoorsteen in.
6. De as volledig wegnemen
Een dun laagje as op de bodem isoleert en helpt het vuur sneller op temperatuur komen. Haal dus niet elke keer alles weg. Wel wanneer de laag zo dik wordt dat hij de luchttoevoer onderaan belemmert, want dan werk je jezelf tegen.
Wacht altijd minstens 24 uur na de laatste vlam voor je as verwijdert, en langer na een zware stookbeurt. Onder een aslaag blijven gloeiende deeltjes verbazend lang leven, ook als de bovenkant koud aanvoelt. Gebruik daarvoor nooit een gewone stofzuiger: papieren filters vatten vuur en het fijnstof wordt gewoon je kamer weer in geblazen. Een aszuiger met brandwerende filters en een metalen reservoir is daarvoor gemaakt.
7. De schoorsteen niet laten vegen
In Vlaanderen moet een schoorsteen die op vaste brandstof werkt jaarlijks geveegd worden door een erkend vakman. Los van de verplichting is het de goedkoopste verzekering die er bestaat: een geveegde schoorsteen trekt beter, brandt schoner en kan geen creosoot ontsteken.
Hang er ook een CO-melder bij, in dezelfde ruimte als de kachel. Koolstofmonoxide ruik je niet en zie je niet.
Hoe je weet of het goed zit
- Je glas blijft helder. Zwart glas betekent te koud verbranden of te vochtig hout.
- Nauwelijks zichtbare rook uit de schoorsteen na de opstartfase. Wat je ziet hoort waterdamp te zijn, niet grijze rook.
- Lichte, poederige as. Zwarte, korrelige resten met halfverbrande stukken wijzen op onvolledige verbranding.
Krijg je die drie, dan haal je uit hetzelfde hout merkbaar meer warmte en hou je je schoorsteen schoon.
Bekijk de NeoKraft 1600W aszuiger of ga meteen naar de wasbare HE-filter en het brandveilige voorfilter.
Lees ook: as verwijderen uit je kachel of open haard, veilig en stofvrij.