Januari is de maand waarin de meeste schade in tuinen wordt aangericht. Niet door vorst, maar door mensen met een snoeischaar en een vrije zaterdag.
De tuin ligt er kaal bij, je ziet eindelijk de structuur van je bomen en struiken, en dat voelt als het perfecte moment om alles aan te pakken. Voor een deel klopt dat ook. Maar snoei je in januari de verkeerde plant, dan snoei je je bloei weg of zet je de deur open voor ziekte.
Wat nu wel mag
Appel- en perenbomen
Dit is hun seizoen. Pit vruchtbomen snoei je in de winterrust, januari en februari, zolang het niet vriest. De boom zit zonder blad, je ziet de vorm en de wonden hebben tijd om te sluiten voor de sapstroom op gang komt.
Haal eerst het dode, zieke en beschadigde hout weg, dan de takken die naar binnen groeien of elkaar kruisen. Mik op een open kroon waar licht en lucht doorheen kunnen.
Druiven
Vroeg in januari, en niet later. Een druif komt vroeg in sapstroom en gesnoeid in maart bloedt hij zich leeg. Doe het dus liever te vroeg dan te laat.
Dood en beschadigd hout, overal
Gebroken takken na een storm, afgestorven hout, takken die tegen je gevel of je dak schuren. Dat mag het hele jaar en nu zie je het het best.
Sierheesters die op jong hout bloeien
Planten die later in het jaar bloeien op scheuten van dit seizoen, kan je nu kort zetten. Denk aan vlinderstruik, hortensia paniculata en sommige rozen. Vorstgevoelige soorten laat je beter tot maart liggen, want vers gesnoeide scheuten zijn kwetsbaar.
Wat je nu beter laat
Kers, pruim en ander steenfruit
De klassieke fout. Steenfruit snoei je in de zomer, niet in de winter. Wintersnoeiwonden sluiten traag en zijn een open deur voor loodglans en bacteriekanker. Wacht tot na de oogst.
Vroegbloeiende struiken
Forsythia, sering, ribes, sierkers. Die hebben hun bloemknoppen voor dit voorjaar al klaarzitten op het hout van vorig jaar. Snoei je nu, dan knip je letterlijk de bloei weg. Je snoeit ze meteen na de bloei.
Siergrassen en vaste planten die je hebt laten staan
De dorre stengels die er nu staan, beschermen het hart van de plant tegen vorst en herbergen overwinterende insecten. Laat ze staan tot eind februari of begin maart.
Alles, bij vorst
Snoei niet als het vriest. Bevroren hout is bros, splintert en de wond geneest slecht. Wacht een vorstvrije, droge dag af. Droog is belangrijk: natte omstandigheden verspreiden schimmelsporen.
Hagen: nu of nooit
Zware haagsnoei doe je in de winterrust, maar hou er rekening mee dat vanaf het voorjaar vogels in je hagen gaan nestelen. Dat is niet alleen een kwestie van fatsoen; het broedseizoen is wettelijk beschermd. Wil je een haag fors terugzetten, doe het dan nu en niet over twee maanden.
Drie dingen die het verschil maken
Ontsmet je snoeischaar. Tussen planten door, met alcohol. Je verplaatst anders ziektes van de ene struik naar de andere, en bij fruitbomen is dat geen theorie.
Snoei net buiten de takkraag. Dat verdikte randje waar de tak op de stam aansluit. Daar zit het weefsel dat de wond sluit. Laat je een stomp staan, dan sterft die af; snoei je te diep, dan beschadig je de kraag.
Scherp gereedschap. Een botte schaar kneust in plaats van snijdt, en een gekneusde wond geneest trager. Vijf minuten slijpen voor je begint.
En het snoeiafval
Dunne twijgen en blad kan je hakselen en als mulchlaag onder je hagen en struiken leggen. Dikker hout stapel je op een hoekje als takkenril: gratis onderkomen voor egels en vogels. Ziek materiaal gaat niet op de composthoop maar bij het groenafval.
Lees ook: tuin zomerklaar maken in 8 stappen en tuingereedschap overwinteren.